Tham nhũng tại Việt Nam

Nguyễn Ngọc Bảo
  

Khi trao đổi với báo chí nhân Ngày Quốc Tế Phòng Chống Tham Nhũng (9/12), Tổng thanh tra CSVN Huỳnh Phong Tranh khẳng định: Công tác phòng chống tham nhũng của Việt Nam thời gian qua có bước tiến được Tổ chức Minh Bạch Thế Giới và Liên Hiệp Quốc đánh giá cao. (sic)
Thực trạng tham nhũng

Trong cuộc thăm dò ý kiến của Transparency International năm 2013, hơn 30% dân Việt Nam cho biết đã phải hối lộ nhân viên nhà nước. Đa số người dân đều cho là các nỗ lực chống tham nhũng thất bại, không có hiệu quả vì sự bao che, thông đồng của cấp trên và sự tập trung cả 3 quyền Hành Pháp, Lập Pháp, Tư Pháp trong tay đảng CSVN.

Quyền tự do thông tin vẫn bị cấm đoán. Hơn 700 báo chí, đài phát thanh, truyền hình đều phải tuân lệnh chỉ thị của Ban Tuyên Giáo Trung Ương về nội dung các tin loan tải.

Theo viện nghiên cứu và theo dõi tham nhũng Trace International, Việt Nam thuộc nhóm các quốc gia tham nhũng nhất trên thế giới với hạng 188/197 và số điểm 82/100. Do đó sự khẳng định này của Tổng Thanh Tra Huỳnh Phong Tranh chỉ là một hình thức ngụy biện cố hữu của giới chức cán bộ cao cấp CSVN, hoàn toàn không phản ảnh thực tế dựa trên thống kê của chính tổ chức Transparency International và những điểm sau đây.

Một, chỉ số tham nhũng (Corruption Index) của CSVN trong 3 năm liền (2012, 2013, 2014) đều khựng lại ở chỉ số 31 (chỉ số cao nhất là 100 và thấp nhất là 0, tất cả các quốc gia tiền tiến dân chủ pháp trị Tây Phương đều có chỉ số cao hơn 70) và xếp hạng 119/175.

Điều này cho thấy không có sự tiến triển nào. CSVN chỉ hơn được những quốc gia nhỏ, nghèo khổ, chậm tiến tại Phi Châu, Trung Đông, Trung Mỹ và Nam Á. Trong khối ASEAN, Cộng sản Việt Nam chỉ hơn được Cam Bốt, Lào, Miến Điện. Trong khi thua kém tất cả các quốc gia ASEAN khác như Thái Lan, Phi Luật Tân, Nam Dương, Mã Lai, Tân Gia Ba, Brunei.

Có thể nói chỉ số tham nhũng hoàn toàn tỷ lệ nghịch với mức phát triển. Quốc gia nào càng tham nhũng, càng biển thủ công qũy, mức phát triển kinh tế càng bị khựng lại, sự phát triển của xã hội bị kềm hãm khi lợi ích đến sự làm việc bằng trí tuệ, sức lao động chỉ được dành cho một tuyệt đại thiểu số thừa hưởng.

Tầm vóc tham nhũng tại Việt Nam ngày nay không còn ở mức một vài cá nhân, một vài nhóm mà đã trở thành một hệ thống được tổ chức ăn trùm trên guồng máy quốc gia, từ thượng tầng lãnh đạo cho đến các cấp đảng ủy tại địa phương

Hai, trong một cuộc điều tra kéo dài nhiều năm trời được gọi là Offshoreleaks, tổ chức ICIJ (International Consortium of Investigative Journalists) giải mật một số dữ kiện liên hệ đến các vụ trốn thuế, rửa tiền quy mô trên thế giới qua những công ty bình phong, những cá nhân thân tín. Riêng đối với Việt Nam, Offshoreleaks đã phát hiện hơn 140 nhân sự với đầy đủ tên, địa chỉ và những liên hệ với một số công ty tại Việt Nam có những văn phòng, trương mục tại thiên đường thuế khóa, đặc biệt tại British Virgin Islands.

Chắc chắn đây là những hành động rửa tiền được ngụy trang dưới một số dạng đầu tư, liên quan đến nhiều thành phần lãnh dạo CSVN trong thời kỳ từ cuối thập niên 1990 cho đến cách đây khoảng 10 năm về trước. Đây là những năm đầu tiên sau khi Hoa Kỳ bãi bỏ cấm vận và bắt đầu của sự hội nhập của Việt Nam vào cộng đồng thế giới (ASEAN, APEC, WTO, bang giao với Hoa Kỳ).

Những cá nhân đã có những trương mục với số tiền ký thác rất lớn, Tổng giám đốc các công ty đầu tư bình phong tại các thiên đường thuế khóa, vào thời kỳ đó chắc chắn phải thuộc vòng đai thân tín các thành phần lãnh đạo của CSVN đương nhiệm vào thời đó; đặc biệt là nhiều thành phần trong vòng đai Bộ Chính Trị Đảng CSVN vẫn liên tục nằm trong nhóm quyền lực mạnh nhất cho đến ngày nay. Qua hình thức này, tài sản phi pháp lên đến hàng tỷ Mỹ Kim của các thành phần lãnh đạo đảng CSVN và gia đình được tuôn ra ngoài.

Ba, những lệnh truất hữu phi pháp và bồi thường rẻ mạt (1/100 – 1/1000 giá cả bình thường một mét vuông) được chỉ thị từ trên cao và tiến hành bởi các bộ phận cấp đảng ủy lãnh đạo địa phương, nhằm chiếm đoạt các mảnh ruộng, vườn, đất đai, nhà cửa các thành phần dân oan tại nhiều vùng tại Việt Nam.

Để biến thành phần vốn của các công ty quốc doanh hay công tý tư nhân do chính các thành phần thân tín trong gia đình các thành phần lãnh đạo CSVN đứng đầu, cho nhu cầu hùn vốn với các công ty ngoại quốc.

Đây là một hình thức cướp đoạt trắng trợn tài sản của người khác, để hưởng lợi, của một guồng máy cầm quyền loại ’du côn’ (rogue state). Hậu quả là hàng trăm ngàn gia đình mất trắng nhà cửa, ruộng vườn, hàng triệu người trở thành dân oan.

Chắc chắn phần lớn số tiền cướp ngày công khai này lọt vào tay vòng đai thân tín các thành phần lãnh đạo đảng CSVN được cất nhắc, xếp đặt để lo cho chính cá nhân và gia đình một mai khi không còn tại chức nữa, để có thể ung dung hạ cánh an toàn, hưởng thụ số tiền phi pháp khổng lồ, đã được tẩu tán tại các quốc gia tiền tiến qua trung gian các công ty bình phong tại các thiên đường thuế khóa.

Bốn, nhiều công ty quốc doanh bị phá sản vì biển thủ công qũy, quản trị yếu kém, sai lầm. Trong vòng 10 năm qua, tổng số các vụ phá sản, thua lỗ các tổng công ty quốc doanh Vinashin, Vinalines, .. lên đến một số tiền khổng lồ hàng trăm triệu Mỹ kim. Ngoài ra còn phải kể đến các vụ EPCO Minh Phụng, PMU18, Đề Án 112, Securency Úc,... mà số tiền mất vì tham nhũng lên đến hàng chục triệu Mỹ kim.

Đây là những con số chính thức khi thực tế quản trị thua lỗ không thể nào che giấu được nữa, nhưng những con số thật có thể lên đến mấy lần cao hơn. Điều này không đáng ngạc nhiên vì các tổng công ty là nơi các cán bộ, đảng viên bòn rút công qũy để biến thành tài sản riêng tư và do chính tay chân, thuộc hạ thân tín các thành phần lãnh đạo đảng CSVN điều khiển.

Hiện nay vây cánh, gia đình của Thủ Tướng CSVN Nguyễn Tấn Dũng có khả năng trục lợi nhiều nhất về lãnh vực kinh tế với việc toàn quyền thương thuyết với các công ty ngoại quốc về các lãnh vực đầu tư.

Năm, những biệt thự nguy nga trị giá hàng chục triệu Mỹ kim các thành phần lãnh đạo từ cựu Tổng Bí Thư Lê Khả Phiêu, Nông Đức Mạnh, các uỷ viên Bộ Chính Trị, cho đến các thành phần lãnh đạo hiện nay Nguyễn Tấn Dũng, Trương Tấn Sang, Nguyễn Phú Trọng.

Trong lúc mức sống trung bình của người dân chỉ trên dưới vài trăm Mỹ kim một tháng. Nếu không trục lợi một cách phi pháp trên mồ hôi, công lao khó nhọc của người dân Việt Nam, chắc chắn lãnh đạo CSVN không thể có được những cơ ngơi sang trọng, kếch xù đến như vậy, sau vài năm cầm quyền, mà ngay cả rất nhiều người tỵ nạn gốc Việt có học thức, đã xây dựng cơ ngơi hàng chục năm nay, cán bộ cao cấp tại các hãng xưởng tại hải ngoại cũng chưa chắc đã có được.

Để chống tham nhũng hiệu quả

Thực tế đã phản bác lại hoàn toàn các tuyên bố các giới chức cao cấp CSVN về thành quả chống tham nhũng. Nếu muốn chống tham nhũng một cách thật sự hiệu quả, các giới lãnh đạo cao cấp nhất đảng CSVN cần phải làm:

• Tư hữu hóa hay giải tán các tổng công ty quốc doanh thua lỗ. Giải tán các Ban Quản Trị, cách chức, kỷ luật các viên Tổng giám Đốc, Giám Đốc bất tài, tham nhũng.
• Tiến hành kê khai tài sản trong Việt Nam và tại các quốc gia khác, của mọi thành phần cán bộ lãnh đạo. Tiến hành điều tra độc lập trong trường hợp tổng số tài sản thụ đắc (bất động sản, vốn đầu tư, số tiến ký thác tại các trương mục ngân hàng,..) vượt quá so với mức lợi tức hợp pháp có được.
• Ngưng ngay mọi vụ giải tỏa mặt bằng, truất hữu, cưỡng chiếm đất đai của người dân. Tiến hành bồi thường thỏa đáng cho dân oan.
• Nghiêm trị các thành phần phạm pháp bằng cách truất hữu các tài sản phi pháp của họ và gia đình họ.
• Ký kết gia nhập Toà Án Hình Sự Quốc Tế và thực hành công ước Liên Hiệp Quốc Chống Tham Nhũng mà Việt Nam đã ký kết từ hơn 12 năm nay.

Người ta hầu như chắc chắn là lãnh đạo CSVN hoàn toàn không có thực tâm để tiến hành các đề nghị cụ thể trên, vì chắc chắn sẽ đụng vào quyền lợi cốt lõi của họ.

Vấn đề tham nhũng tại Việt Nam gắn liền với sự độc tôn cai trị của Đảng CSVN và quyền lợi các thành phần lãnh đạo đảng CSVN và gia đình họ.

Ngày nào đảng CSVN còn tồn tại, ngày đó hòan toàn không thể trông chờ các thành quả đáng kể nào trong vấn đề chống quốc nạn tham nhũng tại Việt Nam.

Nguyễn Ngọc Bảo

Khát vọng làm người

Tuấn Khanh

Đời thường, một người lái xe có thể bất ngờ thông minh, được thuyên chuyển sang làm lãnh đạo toàn phần của địa phương không? Hoặc một bí thư phường có thể sáng dạ đột biến đến mức chuyển sang làm trưởng phòng giáo dục đào tạo không? Những câu chuyện như vậy xuất hiện trong nước ngày càng nhiều, ngang nhiên, đang là câu hỏi lớn không chỉ cho từng con người Việt Nam, mà còn là câu hỏi mang đầy tính thách thức cho một vận mệnh Việt Nam trên đường đi tới tương lai.

Trong các phương thức sử dụng con người để phát triển, lý luận của Laurence J. Peter là một trong những đề tài rất đáng để đối chiếu với hiện thực xã hội Việt Nam ngay lúc này. Cách nhận định con người với đúng khả năng, được gọi là Nguyên tắc Peter (Peter principle) của ông độc đáo và hấp dẫn đến mức ngành truyền hình Mỹ và Anh đã từng dựng thành nhiều series từ 1995 đến 2000.

Nguyên tắc Peter có rất nhiều ví dụ cụ thể, chỉ cần đọc qua là có thể hiểu ngay. Một trong những ví dụ đó là chuyện ông bảo vệ của một toà nhà công ty. Nhiều năm làm việc ở đây, ai cũng quý ông. Cách ứng xử hoà nhã, vui vẻ và có trách nhiệm khiến ông là một trong những gương mặt được chú ý. Trong một lần đại hội để thay đổi nhân sự trong công ty, ông bảo vệ được chọn cất nhắc lên vị trí giám đốc an ninh của toà nhà. Hầu hết mọi người đều đồng ý và hài lòng với chọn lựa đó, vì không phải mất công đi tìm đâu xa, ngoài phạm vi của công ty cả.

Cái giá của Nguyên tắc Peter xuất hiện từ đây. Từ khi ông bảo vệ đáng yêu khi chuyển lên một vị trí cao hơn đã làm hỏng mọi việc. Tình trạng an ninh của công ty rối loạn, cách điều hành thủ công của ông, vốn chỉ giỏi ứng xử ở cánh cửa ra vào công ty, đã không còn thích hợp với sự vận động của toàn công ty hiện đại đang phát triển. Hơn nữa, ông bảo vệ ngày xưa cũng mất dần những người yêu mến mình bởi vị trí quan trọng mới mẻ khiến ông bất ngờ hách dịch, quan liêu và thích được quà cáp, nịnh hót.

Một trong những tiêu chí quan trọng của Nguyên tắc Peter, vốn đã được thẩm định tính chính xác của nó gần nửa thế kỷ, là “đừng bao giờ cho rằng người thạo việc, có nghĩa là người có khả năng lãnh đạo”. Vì nếu chỉ dựa vào khả năng hoàn thành hạn mức cá nhân, người ta có thể dẫn đến một sai lầm nghiêm trọng trong việc quản trị nguồn lực, chẳng hạn như đưa một con trâu vào vị trí chủ tịch hợp tác xã, bởi chỉ tiêu kéo cày của nó.

Cách sử dụng người loanh quanh trong hệ thống hành chính Việt Nam hiện nay, cho thấy sự cùng quẩn của nhân lực và tính bảo thủ trong việc tiếp nhận và phát triển nhân tài cho đất nước, mà Đảng cộng sản đang co cụm trong vòng rào của mình. Một bài báo gần đây lên tiếng chỉ trích việc 11 trong số 12 nhân tài đoạt giải Olympia đã du học nước ngoài và không muốn quay về nước. Thật oan ức cho những con người tài giỏi đó. Hãy tự hỏi, ở vị trí của mình, bạn sẽ chọn một cuộc đời bên ngoài, có sự thăng tiến nghề nghiệp và được nhìn nhận như một con người tự do, hay trở về và xếp hàng để chờ được giao hạn mục của một con vật nhận lệnh kéo cày?

Một đất nước có 90 triệu dân như Việt Nam, chắc chắn nhân tài thì không thiếu. Nếu con người – tri thức không chọn tham gia vào hệ thống, thì hãy tự hỏi hệ thống đó đã làm gì, đã tồn tại cách nào để bị chối bỏ như vậy?

Tình trạng này nhắc cho người Việt nhớ về lịch sử của đất nước mình. Nhà Trần, vào giai đoạn suy tàn, đặc biệt trong thời trị vì của Trần Dụ Tông (1336-1369), đã ra lệnh chỉ cho lấy lẫn nhau trong dòng họ để bảo vệ sự thống trị. Quá mê muội và tự cao tự đại trước các chiến thắng của mình, triều đình bằng mọi cách để gìn giữ quyền lực, bất chấp nhân dân oán thán, căm hận. Việc chỉ tin tưởng và sử dụng con người của mình, bất chấp ngu trung khiến triều đại đó sụp đổ và rơi vào tay họ Hồ.

Mới đây, trong phiên chất vấn của HĐND Tp ngày 10/12, Phó chỉ tịch UBND thành phố, ông Nguyễn Hữu Tín than thở rằng nhiều quận huyện hiện kiếm không ra cán bộ có khả năng đọc bản đồ quy hoạch thì biết làm sao để giải quyết công việc. Nhưng lời than đó thật vô nghĩa, nếu như hôm nay, nhân tài vẫn không lọt qua được cơ chế quy trình, con người muốn chống lại mỏi mòn và ngu xuẩn của hệ thống đảng nghiệp, có thể bị gọi là “có vấn đề” về tâm lý hay tâm thần.

Đừng ngạc nhiên, khi quá nhiều quan chức hôm qua hay ngày mai lên tiếng nói những điều ngớ ngẩn, vô văn hoá. Khát vọng lãnh đạo từ những kẻ không khả năng – mà Nguyên tắc Peter đã chỉ ra – sẽ mãi là câu chuyện vui cười đến quặn thắt lòng cho những ai còn nghĩ về đất nước mình. Chính cơ chế và những quy trình tự sắp đặt với nhau đã dẫn đến những thế hệ lãnh đạo mà người có tài trong hệ thống khép kín, riêng cho các đảng viên cộng sản, nay đã khan kiệt như mò kim đáy biển.

Còn bao nhiêu con người ngoài hệ thống, như những khán giả đang xem một đại bi kịch của quê hương chưa có màn cuối vô hậu? Sẽ có ai trong số đó, còn mơ mình trở thành một chủ tịch xã, hay chỉ mong được làm người tự do?

- - -

(Minh họa: Tranh den số 37 của họa sĩ Nguyễn Thái Tuấn)
 

Nguồn: Blog Nhạc sĩ Tuấn Khanh

Một con số đáng giật mình

Phạm Nhật Bình

Việt Nam là một quốc gia có nhiều con số đáng giật mình.

Con số trên 2,8 triệu công chức cán bộ, do ngân sách quốc gia nuôi để phục vụ 90 triệu dân Việt Nam già trẻ lớn bé cho thấy đảng CSVN yêu dân đến… cỡ nào.

Nếu so sánh với Hoa Kỳ là nước giàu nhất nhì thế giới mà chỉ có 1,8 triệu công chức phục vụ cho trên 300 triệu dân, Việt Nam thuộc vào hàng “do dân, vì dân” hạng nhất.

Còn việc công khai đón đường đánh đập công dân là chuyện đùa bỡn của bọn côn đồ có giấy phép hành nghề của Bộ.

Hay số tiền ngót nghét 100 triệu đô-la ngân sách phải chi tiêu để nuôi văn phòng Trung ương đảng năm 2014. Nó làm cho người dân kinh ngạc khi nghĩ đến bao nhiêu trẻ em vùng cao còn đu dây đi học hàng ngày.


Gần đây nhất là con số đông đảo cán bộ viên chức sắp về hưu hăng hái tham gia phái đoàn xuất cảnh nghiên cứu làm du lịch, học tập bán vé số sáng mua chiều xổ cũng là một con số đáng phấn khởi.
Cán bộ ở vào tuổi hoàng hôn của cuộc đời làm đày tớ dân mà còn năng nổ học hỏi như thế, chẳng là phúc đức cho đất nước lắm sao?

Nhưng bên cạnh đó, con số mà ông Tổng thanh tra chính phủ Huỳnh Phong Tranh đưa ra ngày 13/12 trong chương trình "Dân hỏi - Bộ trưởng trả lời", mới thật sự làm người dân phải giật mình. Theo đó trong năm 2015, ngành thanh tra chính phủ đã thực hiện 40.000 cuộc thanh tra các cấp và đã phát hiện sai phạm 212.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 10 tỷ USD.

Người dân chẳng những giật mình mà còn bàng hoàng chua xót vì con số 10 tỷ đô-la bị bốc hơi chỉ trong vòng 12 tháng ngắn ngủi. Đối với một nước được xếp vào hạng nghèo, vừa chậm phát triển vừa không chịu phát triển như Việt Nam, số tiền 10 tỷ đô-la ấy thật lớn.

Nếu so với ngân sách quốc phòng của Philippines mới công bố, chỉ vỏn vẹn khoảng 500 triệu đô la, người ta sẽ thấy Việt Nam thật sự không nghèo, vì nghèo thì lấy đâu ra để vung vãi một số tiền to đến thế?

Nhưng thử đặt câu hỏi, sau khi đã giật mình: tiền ấy chạy đi đâu hay trốn vào túi ai? Những sai phạm ấy là sai phạm gì, từ đâu ra và ai là người sai phạm?

Câu trả lời đầu tiên cũng thật hiển nhiên vì đã được lặp đi lặp lại hàng triệu lần: chính mạng lưới tham nhũng dầy đặc trong các tầng lớp cán bộ đảng viên từ trên xuống dưới đã thủ đắc nó.

Không thể nói gì khác hơn, tham nhũng từ lâu đã trở thành “chủ trương lớn” của đảng. Chính sách độc quyền chính trị, độc quyền kinh tế của đảng đã tạo ra tham nhũng. Đảng nuôi dưỡng, vỗ béo tham nhũng để phục vụ lợi ích riêng tư của mình.

Chính lợi ích riêng tư này đã vô hiệu hóa pháp luật, triệt tiêu quyền tố cáo của công dân, cho phép các tập đoàn cầm quyền từ thành thị đến thôn quê tha hồ bòn rút của công, ăn cắp ngân sách.

Chỉ cần so sánh tình trạng một nước GDP chỉ đạt 120 tỷ Mỹ kim một năm mà con số thất thoát đã lên đến 10 tỷ Mỹ Kim, chiếm gần 1/10 GDP quốc gia. Nói cách khác, cứ cả nước làm ra 100 đồng thì bị ăn cắp 10 đồng. Kẻ cắp không ai khác hơn là các tầng lớp cán bộ đảng ẩn náu dưới những hình thức gọi là tập đoàn lợi ích để trốn tránh trách nhiệm.

Sự tiêu xài hoang phí của các “đày tớ dân” đã góp phần tạo nên tình trạng nợ nần chồng chất. Trái với những quốc gia nghèo khác vay nợ để đầu tư xây dựng đất nước, kế sách lâu dài của chính phủ Việt Nam là vay nợ để tiêu xài và tiêu xài vung vít, tiêu xài vô tội vạ, vừa tiêu xài vừa ăn cắp.

Họ mạnh tay đầu tư công vào những công trình hay dự án “tầm vóc thế kỷ” để chứng minh tính ưu việt của thời kỳ quá độ tiến lên xã hội chủ nghĩa. Họ hoàn toàn bỏ quên phúc lợi thực tế của người dân, một phần vì các dự án vẽ vời ra chỉ là chủ trương của các phe nhóm tìm cách bòn rút ngân sách.
Tiền thì đi vào túi các tham quan đầu sỏ và chia chác cho đàn em cấp dưới, nợ đi vay thì do người dân gánh vác.

Nhìn vào con số đầu tư cho tượng đài Hồ Chí Minh ở Sơn La trị giá 1 ngàn 400 tỷ hay đồ án Trung tâm hành chính tỉnh Khánh Hòa dự trù chi ra 4.300 tỷ, người dân dù bất mãn nhưng sẽ thấy 212.000 tỷ đồng thất thoát trong một năm cũng không phải không hợp lý.

Còn biết bao tượng đài, trung tâm hành chánh khác của các tỉnh đang lên kế hoạch thì còn đi vay nợ để thực hiện và con số thất thoát sẽ không dừng lại ở đó.

Ngoài ra, Tổng thanh tra chính phủ chỉ đưa ra một con số bị biến đi khơi khơi mà không nói được là ai hay phe nhóm nào đã làm thất thoát. Đồng đô-la chắc chắn không thể mọc cánh bay vào khối tài sản của các quan tham.

Chính vì chế độ trách nhiệm không được đề ra nên “trách nhiệm tập thể” là pháo đài kiên cố nhất để trốn trách nhiệm sau khi đã hoang phí, ăn chia trên sự suy sụp của nền kinh tế. Hay các viên thanh tra nhà nước chỉ nhìn con số trên giấy tờ mà không nhìn thấy con người?

Điều này cũng cho thấy, Ban chỉ đạo chống tham nhũng mà Nguyễn Phú Trọng giật lấy từ tay Nguyễn Tấn Dũng hiện nay cũng chỉ là một trò đấu đá trong nội bộ đảng để giành phần béo bở hơn mà thôi. Nó chẳng phát hiện ra điều gì mới mẻ, đúng như báo cáo của hai thành phố lớn nhất nước: 9 tháng đầu năm không…. tìm thấy tham nhũng.

Có người hỏi một cách không vui: vậy tham nhũng trốn đi đâu? Câu trả lời hợp lý nhất là tham nhũng nay đều là thành viên của các Ủy ban chống tham nhũng trên cả nước.

Nên Việt Nam sẽ còn nhiều con số đáng giật mình hơn chứ không chỉ có một.

Phạm Nhật Bình

Hội thảo về tình hình đấu tranh Việt Nam tại Vancouver

Châu Phú

VANCOUVER - Chiều Chủ nhật, từ 3 giờ đến 6 giờ, ngày 13 tháng 12 năm 2015, cơ sở Ðảng Việt Tân tại Vancouver đã tổ chức buổi nói chuyện về tình hình đấu tranh cho dân chủ tại Việt Nam qua chủ đề "Lực đầu tàu: Nhu cầu cấp thiết cho cuộc đấu tranh chấm dứt chế độ độc tài" tại hội trường Sunset Community Centre; diễn giả là Ông Lý Thái Hùng, Tổng Bí thư Ðảng Việt Tân.

Thành phần quan khách bao gồm đại diện các tổ chức và hội đoàn.

Sau nghi thức khai mạc, ông Trần Khanh, trưởng cơ sở Đảng Việt Tân tại Vancouver đã có lời chào mừng quan khách, đồng thời sơ lược toàn cảnh về nội tình đảng CSVN và tình hình đấu tranh hiện nay để giới thiệu đề tài buổi nói chuyện của ông Lý Thái Hùng.

Trước khi đi vào phần nói chuyện, ban tổ chức đã chiếu 2 đoạn video ngắn về những hoạt động nổi bật của Ðảng Việt Tân ngay tại Hà Nội. Đó là buổi phát mũ áo HS-TS-VN ngày 14/3/2010 tại cầu Thê Húc, Đền Ngọc Sơn, nhân ngày tưởng niệm các chiến sĩ hy sinh tại Trường Sa năm 1988. Sau đó là buổi sinh hoạt đọc bản tuyên cáo chống hiểm hoạ Bắc Triểu ngay trong lễ hội Ngàn Năm Thăng Long năm 2010 tại Hà Nội.

Trong phần trình của mình, ông Lý Thái Hùng đề cập đến hai biến cố mới đây ở Miến Điện và Venezuela như là những thí dụ điển hình về nhu cầu hình thành một lực đầu tàu để lãnh đạo quần chúng đấu tranh chấm dứt chế độ độc tài.

Tại cả Miến Điện lẫn Venezuela, mỗi nơi đều có hàng chục, thậm chí hàng trăm đảng phái, phong trào khác nhau chống lại nhà cầm quyền. Nhưng để giành được chiến thắng, các đảng phái, phong trào quần chúng tại mỗi nước đã tìm cách phối hợp với nhau, tạo nên một lực đầu tàu hầu lãnh đạo quần chúng đấu tranh; để cuối cùng chấm dứt 25 năm cai trị của chế độ quân phiệt Miến Điện, cũng như đạt thắng lợi vang dội trong quốc hội Venezuela, tạo điều kiện cho việc chấm dứt chế độ xã hội chủ nghĩa đã cai trị ở nước này 17 năm qua.

Tại Việt Nam, sự suy vi của đảng CSVN, cùng với những đấu đá nội bộ, tham nhũng, nợ nần chất ngất, kinh tế kiệt quệ, đã khiến người dân bất mãn cùng cực, các cuộc đấu tranh lẻ tẻ của quần chúng đã nổ ra liên tục. Trong bối cảnh đó, các lực lượng dân chủ cũng đang nỗ lực từng bước kết hợp với nhau để tạo dựng một lực đầu tàu như đã thấy ở Miến Điện và Venezuela. Để đối phó với các nỗ lực trên, một mặt nhà cầm quyền CSVN gia tăng sự trấn áp; mặt khác, dùng tiền thuế của dân để tạo ra những phương tiện lũng đoạn, đánh phá, gây phân hoá trong cộng đồng người Việt hải ngoại; từ đó tuyên truyền dối trá lừa gạt người dân trong nước về các lực lượng đấu tranh. Cuốn phim ‘Terror in Little Saigon’ nằm trong nỗ lực này.

Cuộc thảo luận sau đó đã tập trung vào các vấn đề liên quan đến công cuộc đấu tranh cho dân chủ tại Việt Nam và cuốn phim ‘Terror in Little Saigon’.

Trước câu hỏi về cuộc tiếp xúc của một phái đoàn Việt Tân với phe đối lập vừa thắng cử ở Miến Điện, mà người tiếp đón và trao đồi với phái đoàn Việt Tân không ai khác hơn là vị tổng thống sắp tới của nước này; ông Lý Thái Hùng cho biết đây là cuộc tiếp xúc để học hỏi kinh nghiệm đấu tranh của Miến Điện, trong đó, có việc học hỏi về sự hình thành lực đầu tàu của lực lượng đấu tranh Miến Điện .

Về cuốn phim ‘Terror in Little Saigon’, theo ông Lý Thái Hùng thì chính vì công cuộc đấu tranh cho dân chủ đang diễn ra nhiều nơi trong nước ngày một gia tăng làm giảm đi uy thế lãnh đạo của đảng CSVN, và trong mục đích làm tan vỡ sự đoàn kết của các hội đoàn, các cộng đồng người Việt quốc gia tại Little Saigon nói riêng và khắp nơi trên toàn thế giới nói chung, CSVN đã tung tiền ra để tạo dựng cuốn phim này. Nhưng vì sự dàn dựng vô căn cứ và vô cùng ấu trĩ, nên đã bị đồng bào khắp nơi phản đối một cách mãnh liệt.

Cũng trong vấn đề này, một nhân sĩ trong cộng đồng đã phân tích một cách rốt ráo về âm mưu nhan hiểm của CSVN qua cuốn phim này. Tuy nhiên, theo vị nhân sĩ này thì cuốn phim đã tạo nên tác dụng ngược cho cả thế lực chủ trương cũng như cho kẻ thực hiện.

Trước khi kết thúc buổi sinh hoạt, qua một đoạn video ngắn về sự kết hợp trên mạng của giới trẻ khắp thế giới trong mục tiêu đấu tranh cho tù nhân lương tâm tại Việt Nam, một đại diện Việt Tân trẻ đã giới thiệu và phát động chiến dịch ‘Bars For Blogging’ cho mục tiêu vừa kể. Qua đó kêu gọi mọi người cùng ký tên vận động chính giới nơi mình cư ngụ lên tiếng cho nhân quyền tại Việt Nam.

Buổi sinh hoạt đã kết thúc vào lúc 5 giờ 30 cùng ngày. Tuy nhiên, nhiều đồng bào vẫn ở lại để hàn huyên, thăm hỏi, tìm hiểu thêm về các nỗ lực đấu tranh cho đến khi ban tổ chức phải trả hội trường.

Châu Phú tường thuật

Thách đố về định chế của Trung Quốc

Andrew Sheng & Xiao Geng - Project Syndicate
17/12/2015

Ông Douglass North, người từng đoạt giải Nobel kinh tế, vừa mới qua đời tháng rồi. Ông áp dụng lý thuyết kinh tế vào lịch sử để thấu hiểu những thay đổi xã hội và định chế. Tuy qua đời nhưng ý tưởng của ông vẫn còn tồn tại, đặc biệt là tại Trung Quốc. Tuy ông North không tập trung thẳng vào sự phát triển định chế của Trung Quốc, khung sườn lý thuyết của ông có thể rất hữu ích cho giới lãnh đạo trong lúc họ định hướng cho giai đoạn thay đổi định chế sắp đến.

Trong bài phát biểu nhận giải Nobel năm 1993, ông North đưa ra ba bài học mà giới làm chính sách có thể rút tĩa từ nghiên cứu của ông. Thứ nhất, hiệu suất kinh tế được định đoạt bởi sự phối hợp của “các quy luật chính thức, các quy tắc không chính thức, và các đặc tính ép buộc”. Thứ nhì, chính thể có tác động lớn vào hiệu suất kinh tế, bởi vì chúng “xác định và thực thi quy luật kinh tế.” Và, điều chót, năng suất thích nghi (luật lệ thay đổi thế nào), chứ không phải năng suất chỉ định (quy luật hiệu năng nhất hiện thời) là chìa khóa cho tăng trưởng lâu dài.

Những bài học này phản ánh trong đánh giá của ông North về sự phát triển kinh tế và định chế Tây Âu, mà ông giải thích cuộc Cách Mạng Kỹ Nghệ nhờ vào hai yếu tố chính: các hệ tư tưởng khác biệt và cạnh tranh khốc liệt giữa và ngay trong các quyền lực trổi dậy. Anh Quốc và Hòa Lan lập ra các đơn vị kinh tế/chính trị đa dạng mà chúng tiến hóa thành các định chế nuôi dưỡng chuyên biệt hóa và phân công lao động. Những định chế này cho ra kết quả kinh tế và chính trị rất tốt nhờ giá giao dịch thấp, quyền tài sản rõ ràng và có luật pháp bảo vệ, và những quy luật và quy tắc chia sẻ.

Ông North quan sát thấy rằng thay đổi định chế rất khó, vì nó đòi hỏi phải vượt qua chẳng những các nhóm lợi ích, mà còn các hệ tư tưởng và mô hình suy nghĩ lỗi thời. Bước đột phá xảy ra khi các định chế vươn ra bên ngoài các giao dịch địa phương để cho phép trao đổi ẩn danh và khách quan vượt thời gian và không gian. Các định chế bền vững là những nhóm biết học hỏi và thích nghi, vượt qua chính thành kiến và giới hạn của họ.

Công trình nghiên cứu của North thành công trong việc giải thích những thay đổi sâu sắc về kinh tế và định chế tại Trung Quốc trong ba thập niên vừa qua, cũng như soi sáng những thách đố gặp phải trong thập niên kế. Thật vậy, điều này làm nhẹ đi sự bi quan bao trùm những tranh luận hiện thời về viễn ảnh tương lai của Trung Quốc.

Trước nhất, sự cạnh tranh khốc liệt vẫn vững mạnh tại Trung Quốc. Các thành phố lớn (kể cả Thượng Hải, Quảng Đông, Thiên Tân, Xiamen) vẫn cạnh tranh mãnh liệt với nhau, và một loại công ty mới đầy sáng tạo về công nghệ (như Huawei, Tencent, và Alibaba) đang tranh nhau để mở thị trường mới về sản phẩm, dịch vụ, tài năng, vốn và kiến thức.

Đảng Cộng Sản Trung Quốc (CSTQ) dồn nỗ lực để đẩy một nền kinh tế nghiêng về dịch vụ, hiệu năng hơn, theo quy luật của thị trường và pháp quyền. Chẳng hạn như, họ giảm đòi hỏi vào thị trường cho giới đầu tư nội địa và ngoại quốc. Họ đồng thời củng cố quyền tư hữu về đất đai, lao động, vốn, và kiến thức; điều này cùng với những tiến triển về công nghệ số và rô-bốt, đã kéo phí tổn giao dịch xuống.

Hơn thế nữa, sau khi đã xây hạ tầng cơ sở vật chất cần thiết trong thập niên vừa qua (có lẽ đến độ dư thừa), Trung Quốc hiện nay đang nhấn mạnh vào hạ tầng cơ sở phần mềm cần thiết để giữ vững sự tăng trưởng của ngành dịch vụ đang nảy nở. Trong năm 2014, ngành dịch vụ chiếm hơn 50% của GDP, hơn cả ngành sản suất và nguyên liệu cơ bản gộp lại.

Tuy chính quyền chưa tiến hành cải tổ thích đáng các xí nghiệp quốc doanh, họ đã chủ trương để cho các đại công ty công nghiệp phần lớn của tư nhân làm chủ cạnh tranh với các ngân hàng và định chế tài chính quốc doanh. Và không ai có thể đoán được cường độ của chiến dịch bài trừ tham nhũng, kể cả trong quân đội, ngành tài chính, và thượng tầng của ngay chính đảng CSTQ.

Sự chuyển hướng về thị trường của Trung Quốc sẽ được củng cố thêm qua cam kết của giới lãnh đạo với Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (IMF) khi đồng nhân dân tệ được thêm vào giỏ tiền tệ để xác định giá trị đơn vị tài khoản của IMF, gọi là Quyền Rút Vốn Đặc Biệt. Nhu cầu đối phó với áp lực giao thương sau khi Hiệp Ước Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương bao gồm gần hết các láng giềng của Trung Quốc sẽ có một tác dụng kỷ luật tương tự.

Đảng CSTQ không tự đánh giá họ với tiêu chuẩn điều hành quốc gia của các quốc gia tự do dân chủ Tây Phương, nhưng so với truyền thống pháp lý Trung Quốc cổ xưa của một chính quyền trung ương mạnh giữ tính chính danh bằng cách duy trì tiêu chuẩn trách nhiệm. Có lẽ quan trọng hơn nữa, họ dựa vào các trí thức và nhà làm chính sách dày dặn - chứ không phải lý thuyết gia Đảng - để thiết kế lộ đồ phát triển.

Phương hướng này được củng cố vào hè năm ngoái, khi mặc dầu có rối loạn thị trường, đảng CSTQ vẫn giữ cam kết để thị trường đóng “vai trò quyết định trong việc phân bố tài nguyên”. Không có chỉ dấu gì rõ ràng hơn là Trung Quốc sẵn sàng cập nhật hệ tư tưởng và mô hình suy nghĩ để đạt được mức lợi tức cao hơn.

Tuy thế, vẫn còn nhiều khó khăn để vượt qua, nhất là trong vấn đề năng suất thích nghi. Về điểm này, lưu ý là trong khi quy luật chính thức có thể sửa đổi lẹ làng, các quy tắc văn hóa không chính thức khó thay đổi trong ngắn hạn. Quy luật chính thức mới có thể choảng với những quy tắc đã thành hình, khiến động cơ công chức bị méo mó, gây tác hại nặng lên trên cách ứng xử và hiệu suất của định chế.
Giới lãnh đạo Trung Quốc phải đối diện với sự không đối xứng giữa những gì họ có thể làm được và những gì giới tiêu thụ đòi hỏi. Theo ông North, năng suất thấp của định chế là một vấn đề phân bố ngắn hạn, mà nhà nước có thể bù đắp với năng suất thích nghi lớn hơn, hoặc cơ chế tốt hơn để dẹp những định chế không hữu hiệu.

Di sản lý thuyết của ông North có thể quan trọng đối với giới lập chính sách Trung Quốc trong những năm tới, vì chúng giúp họ những hướng dẫn cụ thể để vượt qua những thay đổi nhanh chóng về định chế. Nếu không thế thì phải tiếp tục dựa vào điều mà Đặng Tiểu Bình, cha đẻ của đột phá định chế cách đây hơn ba thập niên, gọi là “mò mẫm đá dò đường”. Điều đó không phải là cách hữu hiệu nhất để vượt khó.

Hoàng Thuyên lược dịch

Nguồn: Project Syndicate

Theo Chân Trời Mới Media

Về việc bắt giữ Luật sư Nguyễn Văn Đài

Trung Điền

Hai ngày sau khi khai mạc Hội nghị trung ương 13, cơ quan điều tra thuộc Bộ công an CSVN đã đến tận nhà bắt giữ và khởi tố Luật sư Nguyễn Văn Đài về điều 88 Luật hình sự vào sáng ngày 16/12/2015.

Báo chí của nhà nước chỉ đề cập đến tin Luật sư Nguyễn Văn Đài bị bắt. Nhưng sáng ngày 16/12, cơ quan điều tra cũng đã bắt giữ cô Lê Thu Hà, một người cộng tác viên của Luật sư Đài trong Hội Anh Em Dân Chủ và hiện cô đang bị giam tại Tổng cục an ninh số 7 Nguyễn Đình Chiểu. Hiện nay phía an ninh chưa cho biết cô Lê Thu Hà bị bắt vì lý do gì.

Tin Luật sư Nguyễn Văn Đài và cô Lê Thu Hà bị bắt giữ đã tạo ra một quan tâm rất lớn trong dư luận Việt Nam và Quốc tế.

Cách đây 8 năm, Luật sư Nguyễn Văn Đài cũng đã từng bị bắt giữ và bị kết án 4 năm tù giam về điều 88 của Luật hình sự khi cùng với Luật sư Lê Thị Công Nhân tổ chức các buổi hướng dẫn về nhân quyền và phương pháp đấu tranh bất bạo động vào năm 2007.

Trước khi bị bắt lần này, Luật sư Nguyễn Văn Đài thường xuyên bị xách nhiễu và gần đây nhất đã bị công an thường phục chận xe đánh trọng thương khi đến Nghệ An vào ngày 6/12 để nói chuyện về quyền con người, nhân kỷ niệm Ngày quốc tế nhân quyền, tại tư gia của Tù nhân lương tâm Trần Hữu Đức ở Huyện Nam Đàn, Nghệ An.

Câu hỏi được nêu ra là tại sao CSVN lại chọn bắt Luật sư Đài vào lúc này, khi mà tình hình chính trị tại Việt Nam đang có những diễn biến phức tạp?

Thứ nhất, CSVN đang ở trong không gian căng thẳng của việc chuẩn bị đại hội đảng lần thứ XII, dự trù diễn ra vào trung tuần tháng 1/2016. Căng thẳng là vì đây là đại hội lần đầu tiên mà sự thay đổi nhân sự thượng tầng, đặc biệt là 4 chức danh Tổng bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng, Chủ tịch quốc hội không nằm trong sự “thỏa hiệp” giữa các phe nhóm như trước đây mà là do Ban chấp hành trung ương đương nhiệm chọn lựa.

Không một ai muốn lấy trách nhiệm chính trị về việc ra lệnh bắt giữ các nhà đối kháng khi mà chính trong nội bộ đảng đang bùng lên làn sóng đòi dân chủ hóa đảng và thay đổi chủ trương của đảng cho phù hợp với nhu cầu của thời đại, qua kiến nghị ký tên của hơn 100 cựu cán bộ cao cấp.

Phải chăng đã có một “nhóm” trong bộ máy an ninh, muốn tìm cách ngáng cẳng một phe nào đó đang có nhiều ưu thế trong việc chọn nhân sự lãnh đạo lần này. Nếu không, trong lúc nhân sự chưa ngã ngũ thì không phe nhóm nào muốn rước lấy hậu quả phê phán của dư luận qua việc bắt giữ Luật sư Nguyễn Văn Đài như hiện nay.

Thứ hai, CSVN vừa cùng với 11 quốc gia đồng ý tham gia vào Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP). Từ đây cho đến khi TPP có hiệu lực, tức là sau khi quốc hội của 12 nước đã phê chuẩn xong các điều trong Hiệp định, CSVN sẽ phải cải sửa những luật lệ và áp dụng những quy tắc chung của TPP vạch ra.

Có 4 điều khoản đòi hỏi CSVN phải có những cải tổ sâu rộng liên quan đến quyền con người bao gồm công đoàn, tín ngưỡng, hội họp, ngôn luận; các hoạt động của đoàn thể xã hội dân sự; quyền cá nhân về Internet; chống tham nhũng.

Khác với WTO, TPP có một bộ máy giám sát chặt chẽ việc thực thi các điều khoản quy định giữa 12 quốc gia thành viên, trong đó, TPP không chỉ nhằm đẩy mạnh các quan hệ thương mại và đầu tư mà còn chú trọng đến việc quảng bá và củng cố các sinh hoạt của những đoàn thể xã hội dân sự.

Mục đích lâu dài của TPP là nhắm đến việc tạo dựng một cộng đồng dân sự - tôn trọng các giá trị nhân quyền - để giúp các nước thăng tiến. Việc bắt giữ Luật sư Nguyễn Văn Đài xảy ra trong lúc CSVN đang muốn việc gia nhập TPP diễn ra suông sẻ là một dấu hiệu xấu có thể gây trở ngại cho việc ký kết TPP trong những ngày tới.

Thứ ba, Luật sư Nguyễn Văn Đài là sáng lập viên của Hội Anh Em Dân Chủ, một đoàn thể xã hội dân sự ra đời vào năm 2013, trong bối cảnh lùng bùng về vụ sửa Hiến pháp. Tuy hiện nay Luật sư Nguyễn Văn Đài chỉ giữ vai trò phó chủ tịch Hội, nhưng đã đóng góp rất nhiều cho sự phát triển và hoạt động của Hội.

Là một luật sư, anh Đài đã thấm nhuần lý tưởng phục vụ lẽ phải cho tha nhân nên anh đã đóng góp và trở thành một trong những trụ cột của Phong trào dân chủ Việt Nam.

Lo ngại uy tín quốc tế và nhất là tiềm năng ảnh hưởng của Luật sư Đài đang lan tỏa trong thành phần trẻ hiện nay, bộ máy an ninh CSVN không dám để cho những tình huống bất ngờ xảy ra nên đã tìm cách khống chế Luật sư Đài.

Nhưng chính việc bắt giữ này đã nói lên sự hốt hoảng của bộ máy an ninh trước ảnh hưởng của anh Đài khi mà tình huống đòi hỏi chế độ CSVN phải tỏ ra cởi mở hơn.

Thứ tư, phải chăng tình hình nội bộ đảng CSVN quá rối ren và tình hình đấu tranh trong nước đang sôi sục, sự bất mãn của người dân và đảng viên đang dâng cao tới độ CSVN phải giở trò răn đe: bắt giữ người, gia tăng đàn áp và tập trận “chống biểu tình và phản động”, bất chấp hậu quả quốc tế mà chế độ đang rất cần để cứu vãn những khó khăn kinh tế trầm trọng?

Sự xuất hiện lá thư Nguyễn Tấn Dũng hôm 10/12 vừa qua, gửi Nguyễn Phú Trọng, Trung ương đảng và Bộ chính trị để lên tiếng phản bác những cáo buộc về khả năng lãnh đạo, đời tư, con cái, gia đình trong lúc Trung ương đảng chọn nhân sự cho đại hội XII cho thấy là lãnh đạo CSVN đang đấu đá quyết liệt.

Qua những phân tích nói trên, việc bắt giữ Luật sư Đài là một động thái sai lầm của an ninh CSVN. Dựa trên điều 88 của Luật hình sự - một điều luật cho thấy bản chất thoái hóa của chế độ - bắt giữ Luật sư Đài lần thứ hai chỉ là hành động “rung cây nhát khỉ”.

Khi nhân loại đã bước vào kỷ nguyên của truyền thông mới – thời kỳ mà con người không chỉ đóng vai độc giả hay thính giả như trong kỷ nguyên báo in, truyền thanh, truyền hình mà còn là nhà sản xuất, quảng bá những quan tâm, suy nghĩ của mình đến những người chung quanh qua Blog, Facebook, twitter – rõ ràng là CSVN đang tiếp tục lấy thúng úp voi.

Nói cách khác, điều 88, 79 và kể cả điều 258 của Luật hình sự mà CSVN dùng để bắt giữ tùy tiện những người yêu nước đã cho thấy là lãnh đạo CSVN không có đủ bản lãnh để hội nhập, không đủ sáng suốt và bình tĩnh để “tự cứu mạng”.

Nếu việc bắt giữ Luật sư Đài là một răn đe của Hà Nội đối với phong trào dân chủ Việt Nam vào cuối năm 2015, thì hành động răn đe này sẽ dẫn đến hậu quả khó lường cho CSVN trong năm 2016 khi họ tổ chức bầu cử quốc hội mới và phê chuẩn Hiệp định TPP trong vòng vây của cộng đồng quốc tế và phong trào dân chủ Việt Nam.

Trung Điền
Ngày 18/12/2015

Việt Nam có “khủng bố” hay không?

Chân Như - RFA
16-12-2015

Công an đàn áp người biểu tình chống TQ ở Hà Nội hồi năm 2012. AFP

Như chúng ta đã biết, chủ nghĩa khủng bố đang đe dọa cả thế giới văn minh. Do vậy, Việt Nam cũng không ngoại lệ: chế định khủng bố đã được quy định trong bộ luật hình sự, và các hoạt động mang tính đối kháng bạo lực với nhà nước CHXHCNVN thường bị chính quyền liệt vào dạng “khủng bố” và bị lực lượng an ninh VN ngăn chặn. Vậy việc người dân bị tấn công, gây sức ép về mặt tinh thần từ phía chính quyền. liệu đó có phải là khủng bố hay không? Mời quý vị cùng theo dõi chia sẻ của ba bạn khách mời trong tạp chí diễn đàn bạn trẻ kỳ này cùng với Chân Như sau đây:
Thế nào là khủng bố?

Chân Như: Theo các bạn hiểu, thế nào là khủng bố? Tại Việt Nam hiện nay có khủng bố hay không?

Thảo Teresa: Mình xin chào Chân Như và các quý khán thính giả, chào hai em Sơn và Trung. Ở Việt Nam, ở một chế độ độc tài toàn trị thì chắc chắn là có sự khủng bố rồi, nhiều cách khác nhau thôi, khẳng định là như thế.

Lý Quang Sơn: Theo em hiểu khủng bố là những hành động phá hoại bằng hành động, bằng lời nói hoặc đe dọa giết hoặc những hành động bằng hình ảnh bằng video nhằm gây hoang mang, gây sự tổn thất về vật chất hay tinh thần cho những cá nhân, cho xã hội, các cộng đồng nhằm một số các mục đích về chính trị, tôn giáo, hoặc mục đích về ý thức hệ. Theo em, Việt Nam hiện nay khủng bố khá nhiều và gần như đại diện gương mặt khủng bố đó là chính quyền Việt Nam.

Bùi Trung: Đầu tiên em quan niệm một điều rằng khủng bố là gì đã. Và khủng bố sẽ mang lại gì cho người bị khủng bố? Em lên Wikipedia thì có một vài điểm chung như sau: khủng bố là một người hoặc một nhóm người đem lại những mối nguy hiểm, đe dọa đến thân thể của một cộng đồng xã hội loài người. Em nghĩ đó là khủng bố.

Chân Như: Trong trường hợp các nhà hoạt động ở VN bị tấn công bằng bạo lực, gây sức ép về mặt tinh thần, gây khó khăn trong đời sống… thì liệu đó có thể gọi là hành vi khủng bố hay không? Tại sao?

Thảo Teresa: Đó rõ ràng là hành vi khủng bố như lúc nãy mình đã nói là nó có nhiều loại hình thức khủng bố. Tuy nhiên các nhà hoạt động xã hội ở Việt Nam lại bị khủng bố bằng cách trước hết là tinh thần. Họ đeo bám sách nhiễu, rồi họ có thể đưa lên mạng để sỉ nhục: đó là khủng bố. Đấy là những việc làm mà chính quyền Việt Nam đã làm, bất kể những hành động nào gây hoang mang sợ hãi cho dư luận thì đều là sự khủng bố, cách này hay cách khác.

Lý Quang Sơn: Em rất đồng tình với ý kiến của chị Thảo. Bởi thường các mục tiêu của các nhóm khủng bố là nhắm vào những người không có khả năng tự vệ hoặc những người trong phạm vi không an toàn. Những nhà hoạt động của Việt Nam thường không được chính quyền bảo vệ, ngược lại còn bị tấn công bằng bạo lực bởi những kẻ lạ mặt, và gây sức ép về kinh tế và tinh thần. Rõ ràng đây là một hành vi khủng bố bởi vì họ đã có những hành vi cụ thể và nhằm vào những con người cụ thể. Thực sự họ đã đạt những kết quả: gây ra rất nhiều hoang mang cho những người hoạt động không biết nay sống mai chết như thế nào. Theo em xu thế về vấn đề khủng bố sẽ càng ngày có nhiều hơn. Những năm trước họ chỉ đơn thuần khủng bố về mặt tinh thần thôi, như đeo bám, chửi rủa hay dùng dư luận viên để sỉ nhục trên mạng, bôi xấu ở cộng đồng dân cư. Hiện nay vấn đề tấn công bạo lực lại càng tăng lên và việc gây khó khăn trong đời sống của những người hoạt động càng ngày càng tăng. Đó là nhận xét của em.

Chân Như: Sơn vừa nói tăng lên, Sơn có thể chia sẻ thêm chi tiết?

Lý Quang Sơn: Thì trước đây khi chưa có những tác động từ quốc tế nhiều thì họ chỉ đơn giản chỉ cần gây sức ép về mặt tinh thần, tức gia đình, người thân. Những người thân trong gia đình đó sẽ lại gây tác động đến chính bản thân mình là mình không thể có những sự thoải mái trong hoạt động hay tập trung hoạt động; Hoặc là gây sức ép đuổi học, đuổi việc. Em cũng quen biết rất nhiều anh em tham gia hoạt động bị đuổi học, bị chính trường đại học gọi lên, gọi xuống gây sách nhiễu; Một số anh em khác bị đuổi khỏi chỗ làm, không có kế sinh nhai, không có cách kiếm cơm. Đó cũng là một dạng khủng bố. Theo em dạng khủng bố này còn tinh vi hơn bằng bạo lực vì đơn giản khi họ dùng bạo lực tức họ không còn cách nào để sử dụng với mình nữa thì mới bắt đầu dùng bạo lực. Ngày nay chính quyền Việt Nam đã bắt đầu sử dụng bạo lực rất nhiều. Từ cuối năm 2014 đến giờ tình trạng bạo lực càng ngày càng gia tăng và càng nhắm vào những người đấu tranh kịch liệt hơn.

Làm sao để vượt qua sợ hãi?

Chân Như: Mục đích của khủng bố là tạo ra sự sợ hãi. Nếu như mục đích này không đạt được, thì những nhóm khủng bố sẽ thất bại. Vậy theo các bạn, làm thế nào để người dân trong nước vượt qua được sợ hãi?

Bùi Trung: Thật sự em còn quá trẻ để đúc kết làm sao, cách đi nào cho người dân trong nước, nhưng em xin chia sẻ một tí về bản thân em. Em nghĩ giới trẻ cuối 8x và đầu 9x như bọn em bây giờ, được sanh ra trong thời kỳ giao điểm giữa lúc Mỹ dỡ bỏ cấm vận cho Việt Nam. Năm 1993, xã hội Việt Nam bắt đầu chuyển sang cơ chế thị trường mở cửa, chuyển biến rất mạnh về kinh tế về mọi thứ. Đồng thời những văn minh phương Tây, những giá trị của thế giới cũng theo đó cũng nhập vào. Giới trẻ bọn em là những đứa được hấp thu những giá trị ngay từ lúc đấy. Em để ý bạn bè em ai cũng có sự nhận biết về xã hội. Chẳng hạn về việc công an giao thông lợi dụng chức quyền ăn hối lộ như vừa rồi có vụ trang facebook Việt Nam share bản tin trong nội bộ công an tỉnh Đồng Nai: họ ăn mãi lộ và để khui ra thành một đường dây; Hoặc là những sự việc hằng ngày chúng ta thấy đầy rẫy trên đường, những anh dân phòng không kể đến tình người để cướp đi, chà đạp lên miếng rau của một bà cụ đến 60 tuổi bằng tuổi bà anh ta. Lớp trẻ bọn em đều biết những vấn đề đấy và không ai không biết sự bất công. Tuy nhiên, phải đến lúc mẹ em bị chính quyền bắt đi tù thì lúc đấy em mới thật sự bước chân vào con đường vận động cho mẹ em. Và cũng chính qua con đường vận động để tìm kêu cứu cho mẹ mình thì dần dần em hiểu ra rằng con đường ngắn nhất để từ nay không còn những người mẹ như mẹ mình lần thứ hai nữa chỉ có cách là cả đất nước này phải thay đổi. Đó là ngăn chặn bệnh chứ đừng bao giờ chữa bệnh và đó là cách của em. Em dần dần mong muốn trở thành người có ích cho cộng đồng, giúp cho cộng đồng phát triển lên. Em đúc kết lại là đến khi nào mà bạn cảm thấy cái quyền lợi của mình bị đánh mất thì lúc đấy bạn cần phải lên tiếng.
 

Hình ảnh luật sư Trần Thu Nam và Lê Văn Luân bị đánh ngày 3/11 được đăng tải trên Facebook cá nhân.

Thảo Teresa: Mình có chút chia sẻ như thế này. Thật ra ở Việt Nam, mình nói quá đi một chút bởi vì bản chất của chế độ này nó là tuyên truyền nhồi sọ và dùng nhà tù bạo lực, đâm ra người dân đương nhiên là sợ. Điều này thành não trạng, một điều rất nguy hiểm từ xưa đến nay. Do vậy, bất kể người dân, thật ra họ biết như có lần mình chia sẻ với Chân Như, nhưng vì miếng cơm manh áo vì cuộc sống họ, vì sự yên thân cũng ích kỷ nữa. Đấy là do môi trường, do xã hội tác động, nhưng để vượt qua nỗi sợ hãi thì đúng là người ta vẫn nói là phải cắn vào thịt mình thì mới thấy đau. Bản thân mình ngày trước cũng từng xuống đường 2008 vì nhà thờ đất đai của giáo hội bị cưỡng đoạt. Từ đó mình mới ngỡ ra nhiều thứ và mình biết là đang xảy ra trong xã hội này (mình cũng biết từ trước) nhưng khi động chạm đến quyền lợi của mình thì bắt đầu mình mới ý thức được. Như mình vẫn nói, tất cả mọi sự mà để đạt được về vấn đề dân chủ hoặc là chống bất công, hay để có được công bằng xã hội đều là sự trả giá và hy sinh. Mình không dám nói là làm thế nào nhưng mà với kinh nghiệm và nhìn thấy nhiều người như em Sơn vừa rồi, bị đánh đau rất nhiều lần: ý mình muốn nói là tất cả đều có giá phải trả và sự hy sinh. Người mà đã chấp nhận dấn thân cho con đường đấu tranh này là phải hy sinh, mất mát. Cái đấy mình nghĩ là rất khó, đâm ra chẳng có cái gì là free. Mỗi người đều chấp nhận làm viên gạch lót đường, bằng cách này hay cách khác, thì mới thay đổi xã hội này, thật sự là như thế. Phải cắn vào thịt họ, phải động đến quyền lợi của họ thì họ mới lên tiếng, chứ còn họ vô cảm lắm. Mình cũng thông cảm thôi bởi đấy là một não trạng của một xã hội bao nhiêu năm nay hệ cộng sản nhồi sọ đàn áp rồi. Đấy là thực tế.

Lý Quang Sơn: Em cũng thấy rằng mục đích của khủng bố là tạo ra sự sợ hãi. Đúng là chế độ này làm cho con người ta sợ hãi hàng mấy chục năm nay và họ thật sự đã thành công, nhưng để làm sao để cho những con người vượt qua được những sợ hãi đấy thì bản thân em cũng chưa có nhiều kinh nghiệm. Bởi em không giống như chị Thảo hay như bạn Trung, em không bị chính quyền xâm phạm bất kỳ điều gì, em không có cha mẹ hay người thân bị chúng bắt. Thậm chí, em cũng không theo Thiên Chúa để mất đất hay bị làm sao; Bản thân em cũng chưa bị chính quyền xâm phạm một lần nào luôn trước khi em bắt đầu tham gia. Tuy nhiên, trong quá trình em học hành và tìm hiểu và qua giao lưu chia sẻ thì em dần dần nhận ra những vấn đề về xã hội. Em muốn đất nước mình cần phải thay đổi. Đất nước mình cần phải bao dung hơn, hiền hòa hơn. Tổ quốc của chúng ta phải là nơi đến cho tất cả mọi người chứ không phải là một nơi mà để mọi người phải chạy trốn. Rõ ràng rất nhiều người đang chạy trốn khỏi đất nước này, kể cả chính những người cộng sản luôn và chưa bao giờ những người cộng sản chạy trốn trong quy mô như vậy. Em xin phép xử dụng một câu nói của Ls. Lê Quốc Quân: “chính những người cộng sản họ cũng đang trốn chạy một cách cực kỳ quy mô và lớn mạnh, bởi vì những người cộng sản đang cố gắng nắm quyền, vơ vét tài sản để cho con cái họ, người thân của họ ra khỏi nước ngoài biến khỏi đất nước Việt Nam này mà không có một ai, không có một người nào đang nắm chức quyền, không có một người cộng sản nào có ý thức rằng là cần phải đổi mới cần phải xây dựng đất nước này nó đẹp hơn.” Suy nghĩ của họ là như vậy và chính bản thân những người cộng sản hoặc những người trong chính quyền này họ cũng đáng thương. Có một lần anh Đài hay ai đó em không nhớ lắm kể cho em nghe rằng bạn của anh ấy làm đến một chức to như cục trưởng; Bạn ấy nói với anh ấy rằng “bọn tao cũng mong thay đổi lắm nhưng bọn tao chỉ mong chúng mày làm được một cuộc cách mạng, một sự thay đổi thôi chứ bản thân tụi tao cũng bế tắc, bọn tao không còn lối thoát nữa”. Bởi chính những con người trong bộ máy này họ đã ăn rơ với nhau, họ đã vào guồng với nhau rồi nếu bất kỳ một ai phản bội ai thì lập tức là cỗ máy nó sẽ nghiền nát chính những người cộng sản mà đi ngược lại xu thế lợi ích của chính họ. Chính bản thân họ cũng gần như là những nạn nhân và bây giờ nếu để vượt qua được nỗi sợ hãi này thì dường như rất là khó.

Tuy nhiên, không phải không có cách bởi vì chúng ta biết rằng là nỗi sợ hãi nào cũng dễ dàng vượt qua khi chúng ta có những người bạn những người cùng chung lý tưởng bên cạnh. Vậy, để vượt qua được những sợ hãi hay những khó khăn thì chúng ta cần phải có cộng đồng của chúng ta, có môi trường của chúng ta. Con người cảm thấy bớt sợ hãi khi chúng ta nằm ngủ ở một ngôi nhà thân thuộc của chúng ta. Con cá cảm thấy bơi lội tung tăng khi sống trong môi trường nước của nó chứ không phải trên cạn. Chúng ta cũng vậy thôi, chúng ta bớt đi sợ hãi khi mà xung quanh chúng ta có nhiều người dũng cảm, có nhiều người cùng chung quan điểm, lý tưởng, lập trường và mong muốn thay đổi xã hội như chúng ta. Do vậy, bất kỳ một anh em đấu tranh nào hoặc là những con người Việt Nam nào mà muốn thay đổi, muốn vượt qua sợ hãi thì hãy tìm đến những con người đã đấu tranh trước, những người đi trước hãy nhờ họ bảo vệ. Ví dụ như bản thân em, em có rất nhiều bạn trẻ vào “inbox” em bảo anh ơi em muốn tham gia vào phong trào dân chủ của Việt Nam mình, anh có thể cho em biết cách tham gia không? Mình là những người đi trước, mình biết được cái gì sẽ phải trải qua, cái gì nó sẽ đến, những nỗi lo nào họ sẽ phải gặp phải, thì những người đi trước như em, như chị Thảo hay bạn Trung hoặc là rất nhiều anh em, chị em khác phải có trách nhiệm bảo vệ họ, có trách nhiệm chia sẻ kiến thức cho họ để họ có thể vượt qua những sợ hãi đó. Bản thân những người muốn tham gia, muốn vượt qua những sợ hãi đó thì hãy tìm đến những người đi trước; Hãy tìm xung quanh họ những con người mạnh mẽ, những con người muốn thay đổi và dám thay đổi. Chỉ còn cách như vậy thì chúng ta mới bảo vệ được nhau, mới đưa đất nước Việt Nam này đi lên được thôi.

Chân Như: Những nhận định vừa rồi của Quang Sơn phải nói là đã quá đủ, và quá tuyệt vời cho câu hỏi. Và có vẻ như Sơn cũng đã nói lên luôn làm cách nào để chấm dứt hành động khủng bố từ chính quyền rồi. Vậy, Chân Như chỉ xin một lời nhận xét cuối từ bạn Thảo Teresa để chúng ta kết thúc buổi chia sẻ ngày hôm nay. Xin mời.

Thảo Teresa: Mình thì chỉ muốn nói một điều: Việt Nam có khủng bố hay không? Đấy là điều chắc chắn rồi. Mình nói chuyện như thế này là để chia sẻ với nhau thôi chứ còn trên thực tế, mình nghĩ cả thế giới đều biết đất nước này có khủng bố. Một chế độ độc tài như cộng sản Triều Tiên hay Trung Quốc là những nhà nước khủng bố bởi vì sao? Bất kể những ai bất đồng chính kiến phản biện lại những việc làm sai trái của họ đều bị đàn áp, bằng cách này cách khác: bạo lực, nhà tù rồi đàn áp về tư tưởng, sách nhiễu, sỉ nhục các trò. Đấy là hình thức khủng bố xâm phạm trắng trợn quyền con người. Mình khẳng định ở Việt Nam đã và đang sử dụng những biện pháp khủng bố với tất cả những người hoạt động xã hội. Còn để vượt qua nỗi sợ hãi thì đấy như Sơn nói mình cũng nhất trí. Một điều mình nghĩ là khó có thể tránh đó là sự hy sinh mất mát của những người dấn thân, và mình cũng xác định là như thế, sự hy sinh khó tránh lắm.

Chân Như: Vâng xin cám ơn ba bạn, Thảo Teresa, Lý Quang Sơn và Bùi Trung đã giành thời gian đến với cuộc chia sẻ này.

Nguồn: RFA